مواضع اخیر وزیر امور خارجه امریکا منجر به نگرانی مارک روته، دبیرکل ناتو، و دیگر سران پیمان آتلانتیک شمالی شده است. مارک روبیو در این خصوص مدعی شده است: «توجیهپذیری وجود ناتو با تردیدهایی مواجه شده است. کشورهایی مانند رومانی و بلغارستان و کشورهای دیگری مانند اسپانیا وجود دارند که عملکرد بسیار بدی داشتهاند. بنابراین فکر میکنم سؤالات مهمی در مورد ناتو وجود دارد؛ هدف از وجود این ائتلاف چیست؟»
همانگونه که از سخنان روبیو برمیآید، وی نه تنها استراتژیها، مناسبات، بنیانها و تاکتیکهای تعریفشده در بطن پیمان آتلانتیک شمالی را زیر سؤال برده، بلکه ماهیت وجودی ناتو را به چالش کشیده است. در رقابتهای انتخابات ریاستجمهوری نوامبر ۲۰۲۴ میلادی نیز ترامپ بارها موجودیت ناتو را زیر سؤال برد و از پایان تاریخ مصرف آن در نظام بینالملل خبر داد. وقوع جنگ رمضان و شکست امریکا در برابر ایران، نقطه آشکارساز شکافهای کهنه و جدید در پیمان آتلانتیک شمالی محسوب میشود. بخشی از این اختلافات، از جمله نبود توازن در پرداخت هزینههای دفاعی- امنیتی و چگونگی بسط پیمان ناتو به شرق، در دو سوی آتلانتیک وجود داشت. پس از شکست دموکراتها در انتخابات ریاستجمهوری امریکا و حضور ترامپ در کاخ سفید، چالش بر سر چگونگی پایان دادن به جنگ اوکراین نیز به سیاهه اختلافات امریکا- اروپا در ناتو افزوده شد. با این حال، جنگ رمضان مولد چالشهای جدیدتری میان واشینگتن و اعضای اروپایی ناتو بوده است. صورت مسئله مشخص است: برخی کشورهای اروپایی عضو پیمان آتلانتیک شمالی هزینههای همراهی با تصمیمات حماقتآمیز و پرهزینه دولت امریکا را به مراتب بیشتر از تلاش برای تثبیت مناسبات دو سوی آتلانتیک میدانند. در چنین شرایطی دبیرکل ناتو و کشورهایی مانند آلمان و انگلیس در صدد مدیریت اختلافات موجود با واشینگتن و حفظ کلیت ساختار ناتو و جلوگیری از فروپاشی آن هستند. در مقابل، دولت ترامپ قصد دارد با خلق چالشهای ماهوی برای ناتو، اروپاییان را وادار به دادن امتیازات بیحدوحصر به کاخ سفید کند. به عبارت بهتر، ترامپ قصد دارد اعضای اروپایی پیمان آتلانتیک شمالی را در برابر دو گزینه قرار دهد: پیروی مطلق از سیاستها و تصمیمات کاخ سفید در نظام بینالملل، یا فروپاشی پیمان آتلانتیک شمالی و تقلیل آن به محدوده جغرافیایی و راهبردی اروپا. به نظر میرسد در آیندهای نزدیک شاهد شکلگیری مناقشات عمیقتر و جدیتری میان ۲۸ عضو اروپایی پیمان آتلانتیک شمالی و امریکا خواهیم بود. مواضع اخیر مارک روبیو به مثابه هشدار آشکاری است که ترامپ خطاب به اروپاییان مخابره کرده و قرار نیست به همین نقطه ختم شود.
